логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

ПРАВОСЛАВИЕТО И СВЕТОТ

б. Православното разбирање на созданието

Воплотувањето (на Синот Божји) донесува ново разбирање за созданието, зашто со него се обновува целиот космос, а созданијата се покажуваат во нивната првобитна убавина. Ова разбирање го формира ставот на православниот верник кон созданието, став што одрекува секаква злоупотреба или погрешна употреба на созданието.

Православниот космички етос се возглавува во литургиското разбирање на светот, во славословниот принос на космичката стварност на Бога, во евхаристиската и доксолошка употреба на светот, за светот да се преобрази и да ја стекне очигледната духовност што ја има воскреснатото тело на Господ Исус Христос. Ова се постигнува, пред сѐ, со отфрлање на автономноста и идолатризацијата на создадениот свет, бидејќи тие најмногу ги влошуваат односите на човекот со светот и доведуваат до своевидна злоупотреба или погрешна употреба. Свети Никодим Агиорит вели: „Ништо толку не го загадува и прави нечисто чистото Божјо дело, колку неговата идолатризација или обожавање, кое станува слично со обожавањето на Бога кој створил сѐ и преку Кого е создадено сѐ. Зашто, како што созданието не се створило самото себе, туку преку созерцавањето и славата на неговиот Творец, така тоа не треба да се созерцава самото по себе, нити да му се восхитуваме, туку преку него да го гледаме Творецот; како што и огледалото не го гледаме заради самото огледало, туку заради она што во него се покажува.“

Создадениот свет е повикан да се преобрази и да се пројави како „словесна служба”, како духовно тело на живиот Бог, како храм и Божјо место, кое што е Црквата, во која се скриени предодреденоста и целта на созданието. Заради тоа и православното Предание „никогаш не престанало да ѝ придава космичка важност на Христовата богочовечност и на Неговото Тело кое е Црквата… Црквата како евхаристиска тајна ни го дава клучот за светот кој е створен да биде евхаристиски: „За сѐ благодарете“ (1.Сол.5,18.) Таа и е преобразување на севкупното човеково битие и на севкупното постоење преку човекот, во божествените енергии. Според Светите Отци; »природното согледување« т.е. духовното согледување на природата му дозволува на човекот да ги разликува и да ги прифаќа »логосите« на стварите, во нивната суштина, препознавајќи го светот под пепелта на нашите гревови, како »несогорливата капина«, како прославено Тело на Воскреснатиот.

Следејќи ги Светите Оци, православниот верник „има задача да ги најде логосите на битијата и на секое битие да му ја даде вистинската смисла. Со своите словесни сили тој е должен да ја открие смислата и суштината на секоја ствар што постои во овој свет и да ѝ обезбеди свое место »во Божјиот свет«. Но, човек треба не само да го препознае и да го разбира космичкото создание, туку и да му помогне да го исполни логосот на своето постоење, за и созданието да му биде помошник и соработник во неговото дело. Благодарение на оваа активност на човекот, не само што може да се откријат и остварат сите можност на материјалното создание, туку тоа може и да се »ологоси«, на некој начин да биде продолжение на логосниот човек, кој е икона на Логосот Божји.

Современ феномен што посебно го осквернува литургиското царствено присуство на човекот во создадениот или физичкиот свет, е насилството над природната околина, нејзиното загадување и уништување. Се работи за појава која има застрашувачки размери и последици за животот на современиот човек, бидејќи тој не може да живее без природната околина. Обожувајќи се себе си и задоволувајќи ги своите индивидуални потреби, тој станал закана од сеопшто уништување. „Затруената атмосфера, загадените води и умртвената земја… се очигледен неуспех на човекот во неговиот обид да ја покори физичката стварност со своите индивидуални потреби. Ова покорување е постигнато со силата на интелектот, која е материјализирана во машините. Денес се гледа измаченоста на природата и нејзината порочност, што неизбежно му носи мака и смртна закана на човекот. Задоволувањето на индивидуалните потреби заради удобност и среќа го уништило и самото христијанско устројство на човекот и неговата царска назначеност. Во обид да го пороби светот за индивидуалните потреби и дрски желби, тоа ја нарушило евхаристиската употреба на светот која се однесува на секојдневниот живот во целина. Наместо светот да му биде потчинет на човекот, човек се потчинил и поробил во безизлезот на индивидуализмот, во апсурдноста на самоуништувањето на животот, во грдотијата и мирисот на умртвената природа, во еден нарушен и очаен свет без иднина.

За православната духовност стварноста на светот и создадените битија не е безначајна. Животот и активноста на човекот се длабоко космички. Тој не се движи во некој „свет на идеи”, туку во срцето на овој сосема реален свет, во кој ги открива своите вистински можности и перспективи. Заради тоа, православниот човек во одот кон обожението – кон заедницата со Бога – чувствува органско единство со целиот свет. Тој не го осудува и не го презира созданието, туку го собира вниманието и љубовта кон целиот свет, кој е разделен од грев и поробен од гнилежноста. Светот е повикан да учествува во слободата на синовите Божји, на крај да се преобрази со благодатта. Оваа грижа за светот и одговорноста на православната духовност се откриваат во богословието и во подвижничките списи, во иконографијата и во литургиското Предание. Православната Црква во својата литургиска молитва со посебна благодат го „гледа светот преобразен во Христа и почнува да го остварува неговото конечно преобразување. »Евхаристиската совест« на човекот, (кој е осветен и кој осветува, преобразен и кој преобразува – затоа што мисијата на Црквата во светот ја возвишува и ја умножува со смирената царственост на литургискиот човек) – во срцето на битието и на созданието бара знак на провидност каде што може да засветли светлината на Тавор. Повикувањето на Христовото име, заедно со дејствената љубов, во секое создание ја става солта на Евхаристијата, која светот го преобразува во принос на Бога.

Мерката на оваа безмерна дејствена љубов, која му дава тон на православното разбирање на созданието, надвор од секоја схоластичка теологија и автономна етика, ја изразуваат аскетските зборови: „Што е милосрдно срце? – Горење на срцето за секое создание, за сите луѓе, за дивите ѕверови, за животните, за паднатите духови и за сето создание. Додека ги спомнува и додека ги гледа, (на човекот) му течат солзи. Од големото и силно милосрдие што го исполнува и од упорноста, се грчи неговото срце и не може да поднесе или да слуша или да види некоја штета или и најмала жалост што се случува во созданието. И заради тоа, тој и за бесловесните битија и за непријателите на вистината и за оние што му прават штета, во секој час принесува молитва со солзи, да се зачуваат и да им се простат гревовите. Така тој, од големото милосрдие што му го прелива срцето, принесува молитва и за сите ползавци, безмерно уподобувајќи се на Бога“ (Св. Исак Сириски).

Михаил Кардамакис, Православна духовност, ман. Хиландар, 1996.

 

Извор: https://svitok.info/2019/06/12/pravoslavno-razbiranje-na-sozdanieto/#more-7070

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Духовност

Февруари 23, 2020
ih3387

Свети свештеномаченик Харалампиј

Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот живот. Името е наша сопствена карактеристика, но малкумина го знаат вистинското потекло на своето име и неговото вистинско значење. Секое православно име има своја суштина…
Јануари 29, 2020
3.angeli.so.truba

Живот во служба на Бога и на луѓето

Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат целосно легитимирање на македонското црковно и духовно наследство. Дедо Стефан е ревносен борец за македонскиот јазик што неизмерно го сака и постојано го збогатува. Еве…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Митрополит Струмички Наум: ВОВЕДЕНСКИ РАЗМИСЛУВАЊА

Дек 05, 2019 Беседи 842
7.Vselenski.sobor
Премногу размислуваме во категоријата Бог – човек, наместо во категоријата личносни…

Свети Антониј Велики: Кој е ѓаволот и кога напаѓа...?

А кога ќе се всели Божјиот Дух, Он ги успокојува, им дава да го вкусуваат спокојот во…

Беседи

Митрополит Европски Пимен: "Од ближниот ни доаѓа и животот и смртта.“, Плаошник (09.08.2020)

Митрополит Европски Пимен: "Од ближниот ни доаѓа и животот и смртта.“, Плаошник (09.08.2020)

Ако го избереме животот треба да се трудиме да бидеме семилостиви кон сите и кон сé. Семилостиви како оној кој го носел тоа име, како светиот Пантелејмон. Човекот кој ги...

Митрополит Струмички Наум: Ниту популизам, ниту индиферентност; туку пастирска грижа (08.08.2020)

Митрополит Струмички Наум: Ниту популизам, ниту индиферентност; туку пастирска грижа (08.08.2020)

Тоа, секако, зависи и од односот на луѓето кон Него: прво, Неговите ученици се во однос на послушание кон Него – тие се отворени кон Него и подготвени да прифатат...

БEСEДА  за лажнитe учитeли

БEСEДА за лажнитe учитeли

Чoвeкoт на oвoј свeт e вo вoјна. Бoрбата e нeпрeстајна, а нeпријатeлитe сe мнoгубрoјни. Пoмeѓу најoпаснитe нeпријатeли спаѓаат лажнитe учитeли. Самo акo чoвeчкиoт ум e впeрeн вo Бoга, чoвeкoт ќe...

Митрополит Струмички Наум: Екстремно одрекување – екстремни дарови (01.08.2020)

Митрополит Струмички Наум: Екстремно одрекување – екстремни дарови (01.08.2020)

Спомнатите и ветени од Бог екстремни дарови, не се однесуваат толку на материјалното колку на духовното. Тоа се даровите на умно-срдечната молитва, на суштинско просветлување на умот, на расудување, на...

Митрополит Кумановско-осоговски д-р Григориј:Ние сме возљубени Божји созданија, кои имаат можност да создадат сопствен начин на постоење...“

Митрополит Кумановско-осоговски д-р Григориј:Ние сме возљубени Божји созданија, кои имаат можност да создадат сопствен начин на постоење...“

Епископскиот чин што денеска преку вас го примам, го разбирам како служење, што во себе ги обединува и најголемата чест и свеста за сопственaтa немоќ. Има ли поголема чест и...

Митрополит Струмички Наум: Бесчувствителност (25.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Бесчувствителност (25.07.2020)

Инаку, ако дозволиме прелеста да навлезе во нас, дали преку страстите на срцето (сластољубие и среброљубие) или преку страста на паднатиот ум (славољубие), таа потоа станува сеопфатна состојба која ги...

Викарен Епископ Јаков Стобиски:„Не плашете се да страдате...“

Викарен Епископ Јаков Стобиски:„Не плашете се да страдате...“

Се одрекуваме од Крстот Христов ако на прекорот враќаме со гнев и бунт, праведен или неправеден, без разлика. Се одрекуваат од Крстот Христов децата кои се непослушни кон родителите, оти...

БEСEДА  за спасeниe на душата какo крај на вeрата

БEСEДА за спасeниe на душата какo крај на вeрата

Никoј нe патува заради патoт туку заради нeкoј или заради нeштo, штo гo oчeкува на крајoт на тoј пат. Никoј нe гo фрла јажeтo вo вoдата вo кoја нeкoј сe...

Митрополит Струмички Наум: Прелест на умот и прелест на срцето (18.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Прелест на умот и прелест на срцето (18.07.2020)

Како што рековме, има лажна состојба (прелест) на умот, но има и прелест на срцето. Првата прелест настанува поради прифаќање и усвојување лажни мисли, а втората од прифаќање и усвојување...

« »