Разговор на светиот старец Порфириј со еден христијанин за односот кон Светата Литургија и најголемиот Дар што ни се дарува

Старецот:

— Јас ги кадaм верниците, а тие не се поклонуваат. Им велам: „Да стоиме смирено“, а тие седат. Ги благословувам, а тие разговараат. Но најтрагичното е тоа што велам: „Пијте од неа сите“, а на Светата Причест пристапуваат малкумина. Тоа е голема болка за свештеникот

.— Старче, дали сите треба да се причестуваат?

— Не го велам тоа јас. Тоа го вели Господ: „Сите!“ Дали овој збор има некое друго значење што јас не го знам? И понатаму, во молитвата се вели: „…а преку нас и сиот народ“. Се разбира, ова се однесува на оние што немаат пречки за причестување. Оние што имаат пречки треба претходно да добијат благослов и насока од својот духовник. Впрочем, како ќе излезеш во секојдневниот живот без Светата Причест, без Христа? Дојде во Црквата, а го пропушти најважното— Дарот, сè! Остана само со антидорот (нафората). Знаеш ли што е Светата Трпеза? Тоа е најсветото и најдрагоценото место на земјата. Кралските престоли, претседателските фотелји и академските катедри имаат мала вредност во споредба со неа. Светата Трпеза е горливата капина. Таму слегува Христос, присутен е Светиот Дух, а наоколу стојат ангелите. 

Многупати сум се плашел дури и да ја допрам Светата Трпеза со рацете.А пред ова чудо што се случува пред нас, да ги слушаш верниците како тивко си разговараат за секојдневни работи, без да го доживуваат овој единствен настан! Кој служи? Само свештеникот или сите заедно — и клирот и народот? Зошто ја нарекуваме „Литургија“? Како што стои свештеникот, така треба да стојат и верниците — собрани во себе, целосно предадени на Бога. Во тој миг не сме на земјата.

„Ние, кои ги изобразуваме херувимите…“Ние сме на Небото, пред Света Троица, ослободени од „секоја животна грижа“. Сите сме свештенослужители… О, на какво достоинство нè удостојува Бог, каква свештена тајна ни дозволува да доживееме! Ако веруваме дека пред нас се извршува Големата Жртва, тогаш треба да стоиме „со страв Божји“. Треба да плачеме од радост што Самиот Бог слегува и се принесува на жртва од љубов кон нас.Ако не веруваме во тоа, зошто тогаш доаѓаме во Црквата? Со кого си играме? Многу подоследни се оние што воопшто не влегуваат во храмот.

— Одиш ли на музички концерти?

— Да, старче, ме одмораат.

— Си видел ли некого таму да разговара? Сите молчат за да не го прекинат изведувањето на музичкото дело.

А што има поголема вредност: музичките „тонови“, кои навистина можат да нè одморат, или повикот на Светиот Дух, кој нè спасува? Ако те повика крал или претседател на државата и го изговори твоето име за да ти го подари својот дар, зарем би можел да му го свртиш грбот и да му кажеш: „Не го сакам“? Тогаш, зошто не Му пристапуваш на Христа, Кој во овој миг, од преголемата Своја љубов, се принесува на жртва за тебе? Зошто Му го вртиш грбот и разговараш? И каков Дар ни принесува Тој! Самиот Себе! 

Во црквата молчиме, се собираме во себе и Му зборуваме на Бога…Разбра ли што ти зборувам? Ако разбра, тогаш имаш одговорност да им помогнеш и на другите наши браќа да станат духовно почувствителни, да научат да ги препознаваат и да ги почитуваат совршените и страшни Тајни што се извршуваат пред нас. Така е, како што ти велам.

Да ни подари Бог сила да го поднесеме ова „чудо“!

 ========

(„Свети Порфириј Кавсокаливит — За Светата Литургија и причеста“)

Друго: 

АЛДуховната суштина на разговорот
Во овој разговор се испреплетуваат три длабоки вистини.

1. Светата Литургија не е обично присуство, туку учество.
Човек може телесно да биде во храмот, а со мислите да остане во секојдневието. Старецот Порфириј нè потсетува дека Литургијата бара присуство на целата личност — умот, срцето и душата. Не е доволно само да стоиме пред Бога; потребно е да Му се отвориме.
2. Светата Причест е Дар, а не обичен обред.
Во центарот на неговите зборови е Христос, Кој Себеси ни се дарува. Но пристапувањето кон Светата Причест не треба да биде ниту механичка навика ниту нешто кон кое се пристапува без расудување. Потребни се вера, покајание, духовна подготовка и, кога е потребно, совет од духовникот. Затоа повикот кон причестување не ја укинува личната духовна одговорност.
3. Вистинската побожност се открива и во тишината на срцето.
Тишината за која зборува старецот не е само отсуство на зборови. Таа е внатрешно смирување, во кое човек престанува да биде расеан од сè што е минливо и станува свесен пред Кого стои.
Можеме да замолкнеме со устата, а умот да ни биде расеан. Но можеме и во надворешната тишина да го отвориме срцето за Бога.
И можеби најсилната порака е токму оваа: ако сме ја препознале светоста на Дарот, нашата одговорност не е да ги осудуваме оние што сè уште не ја препознаваат, туку со сопствената побожност, љубов и смирение да им помогнеме и тие да ја почувствуваат.

Особено е важно што од овој разговор не останува само повикот кон побожно однесување во храмот, туку и нешто подлабоко: да не стоиме само телесно пред Светињата, туку и срцето да ни биде присутно пред Бога.

Извор: Преподобни Порфирије о Литургији и причешћу — Епархија зворничко-тузланска

 21.09.2026