логоFacebookTwitterYouTubeeMail



          Што е конзервативизам,
а што демохристијансвто


          Во македонската јавност честопати се случува да се користат различни термини за десно ориентираните јавни политики. Некогаш се користи терминот “конзервативизам”, а друг пат терминот “демохристијанство”. Најчесто овие термини се користат како синоними и едниот служи за објаснување на другиот. Се појавува дилемата дали се работи за ист идеолошко-политички феномен и ако е така зошто се користат два термина за негова дескрипција. Во општествените науки не постојат дилеми за разликите меѓу конзервативизмот и демохристијанството, иако постојат различни толкувања на овие феномени. Според еден дел од истражувачите предводени од Морис Диверже, демохристијанството е дел од конзервативизмот, а демохристијанските се конзервативни партии, но доминантни се видувањата на Сејмор Липсет и Стеин Рокан и нивните следбеници, според кои конзервативизмот и демохристијанството иако многу блиски се одделни политички идеологии во десничарскиот идеолошко-политички спектар. Во реал политиката конзервативизмот и демохристијанството честопати се испреплетуваат (пример постојат партии кои се определуваат како конзервативни и демохристијански истовремено), но покажуваат и сериозни разлики што одат дотаму што конзервативците одбиваат да се определат како демохристијани (бидејќи сметаат дека овој термин е “клерикален” и “папистички”), додека демохристијанските партии, особено синдикалистите во нивните редови одбиваат да се определат како конзервативци, арументирајќи дека синдикалистите можат да бидат демохристијани, но не и конзервативци. Во продолжение ќе направиме една идеал-типска (веберовска) анализа која целејќи да ги објасни конзервативизмот и демохристијанството нужно ќе ја нагласи разликата меѓу нив. 
             Една кратка реконструкција на настанувањето на конзервативизмот и демохристијанството јасно ги покажува нивните разлики. Овие политички идеологии се развија во времето на модернизацијата, што ги подразбира процесите на: индустријализација, урбанизација, секуларизација и потпирајќи се на аргументот на традицијата имаа за цел да се спротистават на брзите општествени промени. Конзервативизмот се појави во општествата во кои модернизацијата одеше побрзо (Велика Британија, САД), католичката црква веќе ги имаше изгубено своите позиции во борбата со протестантизмот и се обидуваше да ги штити интересите на повисоките општествени слоеви. Демохристијанството пак се појави во континентална Европа (пред се западна Европа) каде модернизацијата доцнеше, а католичката црква сеуште имаше значаен број на верници (пример во Германија и Холандија католиците беа не помалку од 30% од населението) и ги штитеше интересите на малцинските католички заедници. Демохристијанството не ги штитеше само интересите на повисоките општествени слоеви туку на целата католичка (малцинска) заедница, а во името на единството на католицизмот се обединуваа интересите на сите општествени слоеви. Затоа демохристијанските партии добиваа поддршка од здруженијата на католичките работодавци, синдикатите, здруженијата на земјоделците и тн. Според тоа, додека кај конзервативизмот доминираат интересите на повисоките општествени слоеви, а во нив се вклучуваат и интересите на христијанството (пример по прашањето на абортусот, хомосексуалните бракови и тн.), кај демохристијанството се тргнува од интересите на целата католичка заедница и во нив меѓу другото се вклопуваат и интересите на повисоките општествено слоеви.  Оваа е клучната разлика и за актуелните јавни политики на конзервативните и демохристијанските партии.
          Како политички идеологии конзервативизмот и демохристијанството подразбираат стабилен систем на идеи и верувања заснован на одредени вредности и политички ангажман насочен кон спроведување на тие вредности во општествениот живот. Вредностите на конзервативизмот се систематизирани во конзервативната политичка филозофија, додека вредностите на демохристијанството се систематизирани во социјалната доктрина на католицизмот. Политичкиот ангажман пак не се одвива стихијно, туку е институцонализиран во политичките движења, партии, здруженија, иницијатаиви и тн. Најзначаен е ангажманот во политички партии бидејќи тие во одредени околности (преку поддршка на изборите) на општествено регулиран начин можат да добијат можност да управуваат со јавните работи. Во одредени земји (Велика Британија, САД, Франција и тн.) се појавуваат партии кои се определуваат како конзервативни, додека во други земји (Германија, Холандија, Белгија и тн.) се појавуваат партии кои се определуваат како демохристијански. Кога добиваат легитимитет да управуваат со јавните работи овие партии спроведуваат јавни политики. Конзервативните партии спроведуваат јавни политики инспирирани од конзервативната политичка филозофија, додека демохристијанските партии спроведуваат јавни политики инспирирани од социјалната доктрина на католицизмот. Затоа конзервативната политичка филозофија може да се смета за столб на идентитетот на конзервативизмот, како што социјалната доктрина на католицизмот може да се смета за столб на идентитетот на демохристијанството. Така потпирајќи се на слободата како една од клучните вредности на конзервативната политичка филозофија, конзервативните партии водат политика на “слобода на пазарот”, додека потпирајќи се на солидарноста и достоинството на секој човек како едни од централните вредности на социјалната доктрина на католицизмот, демо-христијанските партии водат политика на “социјално одговорна пазарна економија”. Разликите во економнските политики имаат импликации на односот на конзервативните и демохристијанските партии кон државата на благосостојба. Така конзервативните партии протежираат либерални “мали” држави на благосостојба, додека демохристијанските партии протежираат поголеми таканаречени “католички држави на благосостојба”. На сличен начин, потпирајќи се на национализмот и патриотизмот како вредности на конзервативната политика филозофија, конзервативните партии инклинираат кон евроскептицизам и водат политика на “Европа на нации”, додека потпирајќи се на транснационалноста на социјалната доктрина на католицизмот (самата црква е транснационална институција), демохристијанските партии водат политика на “Федерална Европа” или “Обединети европски држави”.
           Разликите меѓу вредностите на конзервативната политичка филозофија и социјалната доктрина на католицизмот, како и економските и евро интеграциските јавни политики што ги инспирираат, подетално ќе бидат изложени во наредните текстови.  

(Продолжува)

Кире Шарламанов
Доктор по социолошки науки



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јуни 10, 2021
38.machenici1

До 2050 година во океаните ќе има повеќе пластика отколку риби

Луѓето годишно користат повеќе од 1 милијарда пластични кеси, фрлаат 13 милиони тони пластика во океаните, трошат 17 милиони барели за изработка на пластика (еден барел има околу 159 литри) и убиваат повеќе од 100.000 животни со користење на…
Мај 17, 2021
38.machenici1

Елвира, наставничката која се покажа како штит...

Игнатијева на својот профил на Инстаграм обично објавуваше мотивациони пораки врз свои лични фотографии уживајќи во прошетки и ноќни излегувања. „Не е толку тешко да си го направиш животот среќен“, напиша таа на 1-ви февруари. Треба само да престанеш да…

Збирка раскази „Фауст го трча плебејскиот круг“ (Faustus Runs the Plebeian Circle)-Стефан Марковски

Апр 07, 2021 Литература 240
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Збирката раскази по промотивна цена е дистрибуирана и на повеќе книжевни платформи, како…

Книгата може да им помогне на децата да си го изградат идентитетот

Апр 04, 2021 Литература 326
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Секоја генерација на деца има свои проблеми и затоа треба авторите да ги следат денешните…

Соопштени европските награди за драмски превод за 2021 година, меѓу нив три на македонски јазик

Мар 22, 2021 Литература 293
Aleksandar.N.sv.Martinijan6
Исто така, меѓу најдобрите од два други јазични комитета се најдоа и преводите на две…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Да разбереш, односно да сфатиш – во духовно православна смисла, го означува просветлувањето на умот – со дарот на умно-срдечната молитва. Оти, какво е тоа сфаќање и разбирање без просветленост...

БEСEДА  за двoјната сила на тајната брак

БEСEДА за двoјната сила на тајната брак

Гoлeма e тајната вo тoа штo чoвeкoта гo oстава свoјoт таткo и свoјата мајка и сe прилeпува кoн свoјата жeна. Самиoт апoстoл, кoј сe вoзвишил дo трeтoтo нeбo и видeл...

Епископ Партениј, Игумен Бигорски: Христовото Вознесение – издигнување и обожение на човечката природа

Епископ Партениј, Игумен Бигорски: Христовото Вознесение – издигнување и обожение на човечката природа

Фактот за Неговото Воскресение, Вознесението и испраќањето на Светиот Дух врз Апостолите е потврден и потпишан со крвта, телесна и духовна, на безбројните Маченици. Сите тие не умреле за некаков...

 протоереј Златко Ангелески - ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН

протоереј Златко Ангелески - ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН

За разлика од Воскресението, Христовото Вознесение многумина го виделе, кога тоа се случило. Така било, зашто верата кај многумина веќе созреала за ова божествено созерцание. А така било и заради...

Старец Георгиј Капсанис - ЗНАЧЕЊЕТО НА БОЛКАТА ВО НАШИОТ ЖИВОТ

Старец Георгиј Капсанис - ЗНАЧЕЊЕТО НА БОЛКАТА ВО НАШИОТ ЖИВОТ

Во оваа нова состојба се чини дека смртта и болката имаат позитивно значење, како другата кожна облека со која Бог ги облекол Адам и Ева кога го напуштиле рајот за...

Ереј Игор Острески: Слепиот

Ереј Игор Острески: Слепиот

Зборувајќи за растот на верата во Бога во човековата душа и за нејзиното значење во животот на луѓето, нашиот Спасител вели: „Ако имате вера колку синапово зрно, ќе и речете...

Митрополит Струмички Наум: Недела на Самарјанката (29.05.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Самарјанката (29.05.2021)

Благодатта на Светиот Дух Господ, од часот на нашето Крштение се наоѓа внатре во нашето срце. Но, не е доволно само да сме крстени во Црквата, па да се подразбира...

Митрополит Европски Пимен: На Св. Кирил Солунски - Во Рим 24.05.2021г.

Митрополит Европски Пимен: На Св. Кирил Солунски - Во Рим 24.05.2021г.

Зашто, преку тебе го научивме словото за Христа Бога. Зашто, големо е делото твое да покажеш дека нема избрани јазици за проповед на Големината Негова, туку дека најдобар јазик за...

 Митрополит Струмички Наум: Неделата на раслабениот (22.05.2021)

Митрополит Струмички Наум: Неделата на раслабениот (22.05.2021)

За симболиката на крајот на Новиот Завет ни говори Апостолот Павле: „во последните денови ќе настанат времиња тешки. Зашто луѓето ќе станат среброљупци, горди, хулители, неблагодарни, неправедни, непомирливи, клеветници, невоздржливи,...

« »