Скопје, 2 август 2012 (МИА) - Македонија ги одбележува двата историски Илиндена - 109 години од Илинденското востание и 68 години од Првото заседание на АСНОМ денеска со народни собири на Мечкин Камен во Крушево и во Меморијалниот центар АСНОМ во кумановското село Пелинце.

На централното чествување во Крушево се обрати претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов, кој порача сложни и единствени може да ги оствариме идеалите и да создадеме европска Македонија.

- И овој пат сме на Мечкин Камен, во спомен на нашите Илинденци – борците кои се бореа за праведност и слобода, борци за подобра иднина. Со голема благодарност си спомнуваме на славните илинденци, на Делчев, Груев, Карев, на Шатев, Петров и Сандански. Со бескрајна почит се сеќаваме на учесниците во Народноослободителната и антифашистичка борба за ослободување на Македонија. На Брашнаров, Питу, Ченто, на Чучков, Аголи и многу други. Се сеќаваме на учесниците на АСНОМ кои во 1944 година ги поставија темелите на македонската држава, но и на третиот Илинден, оној на 8 септември 1991 година, кога конечно се оствари многувековниот сон на македонскиот народ за независна, суверена и самостојна Република Македонија.

Ова го нагласи претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов во обраќањето на Мечкин Камен на одбележувањeто 109 години од Илинденското востание.

Иванов се осврна и на Букурешкиот договор од 1913 година, кога, посочи, Македонија и Македонците беа поделени, а македонското име и македонскиот јазик беа оспорувани и потиснувани. Но, потенцира тој, не успеаја да го затворат македонското прашање.

- Да се биде слободен значи да се чекори по патот на суверенитетот кој го осветлуваат нашите идеали: слобода, правда и достоинство. Слободата ја живееме и силно ја доживуваме. Затоа, пак, за правдата сè уште се бориме. А достоинството, пак, некои и ден-денес сакаат да ни го засенат. Некои и денес сакаат да нè обезименат, обезјазичат, обезличат. Затоа, идеалот сè уште не е остварен. За идеалот сè уште се бориме. И не смееме да се обесхрабруваме. Ние сме Македонци и зборуваме македонски јазик, потенцира Иванов.

Цитирајќи ги зборовите на големиот Блаже Конески, кој уште во 1986 година меѓу другото рече дека за нас повеќе отколку за многу други во светот, јазикот претставува, со сè што е на него создадено, како говорен и пишуван текст, најголемо приближување до идеалната татковина, македонскиот претседател додаде дека иако нè поделија, иако нè раселија, јазикот остана основната и најсилната жива врска што нè врзува и обединува. Во Република Македонија и насекаде во светот каде што живеат Македонци, се зборува, твори и пее на македонски јазик, затоа, истакна Иванов, никој нема право да разговара, а не пак да преговара за преименување на нашиот македонски јазик.

Претседателот на државата, во таа насока ја спомена и неодамнешната посета на генералниот секретар на Обединетите нации, Бан Ки-мун, кога тој во Охрид, потенцира Иванов,  рече: „Никогаш да не се согласувате на компромис кога станува збор за вашите принципи. Универзално прифатени принципи... Јас никогаш не прифаќам компромис кога станува збор за ... основни човекови права и достоинство ... кога се работи за универзално прифатени принципи, никогаш не треба да се прави компромис.“

- Од името на македонските граѓани, нема да прифаќам извештаи за Република Македонија кои не ги вклучуваат нашите идентитетски одредници. Јас како претседател на Република Македонија инсистирам да ни се обраќаат со почит, во согласност со меѓународното право и со универзално прифатените принципи. Принципи за кои никогаш не се прави компромис, порача од Мечкин Камен, претседателот на Република Македонија.

Стратегиска определба на нашето мултиетничко, мултијазично и мултирелигиско општество, истакна тој, била, е и ќе биде полноправно членство во НАТО како гаранција за мирот, безбедноста и стабилноста на Република Македонија и членство во Европската унија како предуслов за мир, развој и напредок.

Иванов е дециден дека целта ќе ја постигнеме и не е прашање дали, туку кога. Повика до тогаш, да останеме посветени на реформите, да продолжиме да бидеме фактор за стабилност во регионот, со мирољубива политика на отвореност и добрососедство.

Поклонувајќи се кон сите наши историски великани и борци, кои со оружје в рака се бореа за македонската држава, рече Иванов, денеска им оддаваме признание и на припадниците на Армијата на Република Македонија, стожер на македонската државност, кој во изминатите 20 години беше еден од гарантите на македонската независност.

- Ве повикувам со нашите сопствени раце да ја создадеме европска Македонија, спроведувајќи ги европските вредности во нашето секојдневно живеење. Никој и ништо не може и не смее да нè обесхрабри.  „Каква Македонија ќе изградиме, таква ќе ја имаме“, е врежано во Манифестот од Првото заседание на АСНОМ до македонскиот народ. Од сите нас, Македонци, Албанци, Турци, Власи, Срби, Роми, Бошњаци, од сите граѓани на оваа земја, зависи каква Македонија ќе имаме, рече Иванов.

Според него, останува уште многу работа и само со свои сили, укажа, може да ги оствариме идеалите, но, само ако сме сложни и единствени.

- Не сме доволно големи и богати за да се трошиме во меѓусебни пресметки и обвинувања. Потребна ни е согласност околу суштинските прашања на државата, суштинските прашања на нашето општество. Горливо ни требаат конструктивни идеи, конструктивни мисли кои ги мобилизираат сите кои ја сакаат Република Македонија. Демократијата подразбира и натпревар на различни мислења, различни погледи и вистини, кои треба конструктивно да функционираат во единство, за доброто на Македонија. Но, не може со сфаќања кои сеат раздор да ја добиваме довербата на граѓаните. Затоа, ни треба демократија без униформност, туку со единство, подвлече во обраќањето претседателот на Република Македонија.

Потребни ни се визионери чиј поглед е вперен во иднината, посветени патриоти и современи херои, истакна, ни требаат луѓе со отворени умови, а не ни требаат деструктивци, негативци и песимисти. 

Иванов апелираше да се престане со дневно-политичките поделби, затоа што, оцени ако искрено се фокусираме на стратешките цели, ќе истраеме на нашиот пат кој води до целта која ги обединува граѓаните на Република Македонија, независно од нивната верска, етничка или политичка припадност.

- Да се биде Македонец значи почитување на сограѓанинот и вклучување во заедничкиот живот на најдоброто од вредносниот систем на другиот. Тоа е моќта на оваа наша земја и на оваа наша национална кауза. Да се биде Македонец и граѓанин на Република Македонија значи да се биде толерантен и да се почитува културата и обичаите на другиот, рече меѓу другото македонскиот претседател.

Претседателот Иванов од Мечкин Камен повика да ја градиме Македонија како развиена, напредна и демократска држава.

- Да ги браниме интересите на македонските граѓани, независноста, мирот и стабилноста за доброто на сите. Затоа, од ова свето место каде се роди првата демократска Република на Балканот, ве повикувам сите да се обединиме под знамето на независна Македонија!, рече претседателот на Република Македонија Ѓорге Иванов. 

Претседателот Иванов и повеќе делегации положија цвеќе на гробот на Никола Карев, на споменикот на хероите на местото Слива и на споменикот на бранителите на Крушевската Република на Мечкин Камен.

Претседателот на Собранието на Република Македонија Трајко Вељаноски обраќајќи се на Меморалијалниот центар во Пелинце порача дека треба да продолжиме Макеоднија да ја градиме како успешна и вечна приказна.

- Куќата на Македонија е изградена, а нашата најсвета обврска е да ја сочуваме. Нашите предци не ни оставија минато од кое треба да се срамиме и затскриваме и затоа тоа треба да го славиме.  Пред Македонија претстои постојана борба за освојување на слободата. Таа борба денес се води за просперитет, за развој, за повисок стандард и за подобар живот... Наша задача како генерација е таа борба да ја водиме бескомпромисно... Македонија секогаш била на вистинската страна.

Ова претпладнево во Меморијалниот центар АСНОМ во кумановското село Пелинце го истакна претседателот на Собранието Трајко Вељаноски во говорот по повод Денот на Републиката. Тој повика на единственост и слога.

- Потребно ни е единство како никогаш порано. Повикувам конечно да ги оставиме разликите зад нас. Да бидеме сложни околу напредокот. Да си подадеме рака за да направиме уште повеќе и уште подобро.  Да застанеме сите под бајракот на слободна и просперитетна Македонија. Заедно како што тоа го правеа нашите татковци, нашите дедовци, да продолжиме да ја градиме Македонија како успешна, вечна приказна, во која демократијата и благосостојбата се наше секојдневие кое постојано го развиваме. Да бидеме првите што ќе дадат пример. Одговорноста за развивање на Македонија е поголема од било која разлика која  постои и која не раздвојува, истакна претседателот на Парламентот.

Потсетувајќи на подвизите на илинденците во 1903 и на борците во НОБ на кои се темели современата македонската држава, Вељаноски рече дека со векови  предците го чувале и пренесувале нашето битие и дека таа обврска треба да продолжи.

- Ние не смееме на нашите поколенија да им оставиме земја и народ обезличени и  без корен. Дрвото без корен е осудено да изгние. Токму ваквите мигови и светли датуми се време кога секој од нас треба да се запраша што бил мотивот на плејадата од херои кои ги дале своите животи пред олтарот на слободна и независна Македонија. ...Сонот успеа да опстои како илинденски и асномски идеал преку 8 септември 1991 се до ден денешен, а убеден сум дека ќе опстои засекогаш...Затоа тука од Пелинце заедно да кажеме: Нашиот идентитет е нашето постоење, коренот на животот. Силни и обединети продолжуваме да правиме многу повеќе затоа што друг пат не постои. Денес нашата задача е да ја внесенеме Македонија во НАТО и ЕУ. Сплотеноста е патот. Ако нема сплотеност, нема ниту напредок, нагласи Вељаноски.

Во својот говор тој се осврна и на заначењето на добрососедските односи во градењето просперитетна иднина.

- Напредокот е тоа кон што се стремиме, а ако тој некогаш независно од нашата волја и посветеност, може да биде попречуван од ирационални спорови. Но, дека аргументите се поважни од силата, дека правдата ја поразува неразумноста се покажа и со одлуката на Судот во Хаг во спорот што го имаме со соседна Република Грција.  Добрососедските односи и духот на соработка немаат алтернатива. Република Македонија отсекогаш е посветена кон развивање на односи на соработка на сите полиња со сите наши соседи. Тоа е принцип кој мора да се почитува. Само така, сите заедно можеме да изградиме стабилен и просперитетен регион, но во исто време и економски, културен и секаков друг напредок на секоја држава одделно, рече Вељаноски во обраќањето по повод Денот на Републиката 2 Август.

Делегација на Собранието на Република Македонија предводена од претедателот Трајко Вељаноски положи цвеќе во Меморијалниот центар АСНОМ во кумановско Пелинце.

Почетокот на Илинденското востание го објавиле камбаните во Крушево на полноќ спроти Илинден 1903 година. Околу 800 востаници го ослободиле градот, а по два дена Никола Карев ја прогласил Крушевската Република и станал нејзин претседател... Слободната Република траела десет дена.

Под команда на Бахтијар-паша, 18-илјадна османлиска војска тргнала во акција за враќање на власта во Крушево. Последните истрели на Мечкин Камен и загинувањето на војводата Питу Гули, го означиле и крајот на Крушевската Република.

Четириесет и една година по Илинденското востание, во манастирот Св. Прохор Пчињски кај Куманово 115 делегати го одржале Првото заседание на АСНОМ (Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија), на кое е потврдена општествено-правната положба на Македонија како рамноправна федерална држава во рамките на ДФ Југославија. Заседанието го отворил Панко Брашнаров, најстариот делегат и сведок на двата Илиндена. Избран бил  Президиум на АСНОМ, под претседателство на Методија Андонов Ченто.

Заседанието усвоило неколку документи со државнотворно значење, меѓу кои и Решението за воведување на македонскиот јазик за службен јазик во македонската држава и Декларацијата за основните права на човекот и граѓанинот на демократска Македонија. хс/цр/ва/13:37