(Извадок- лето Господово 2010)
Црквата воспоставила еден ден во кој ќе можеме да си простуваме едни со други, па помирени да влеземе во посните денови на покајание, и го нарекла Прочка. Аскетското предание на Црквата, пак, ни укажува на постојано покајание и простување низ непрестајната молитва Господи Исусе Христе, помилуј ме... во срцето. Но, ако навистина побарме и дадеме прошка ќе ни биде јасно од каде потекнува и името прочка на овој црковен празник. Потекнува од зборот прошка, но јазично дошло до палатализација на консонантот Ш во Ч. Зборувајќи за покајанието и простувањето знам дека ќе чујам пак, лекару излекувај се сам, упатено можеби не лично на мене, туку на свештенството воопшто во кое се вбројувам, но би сакал да напоменам дека задолжително треба да заборавиме и далеку од себе да ги отфрлиме идеите дека прошка се добива со поткупување на Бога, на светителите или, пак, на воспоставеното свештенство во Црквата, па потоа да има коментари, еве со наши пари се прави ова или она.
Тоа некогаш се правело временски и просторно во западната црква со индулгенциите (ливчиња кои скапо се плаќале, а на кои се добивало написмено потврда дека гревовите на некој човек се простени бидејќи се скапо платени), тоа би му дошло нешто како шенген-виза за рајот, кажано со современ јазик. Порано сум споменал дека не се искупуваме со носење богати дарови во храмот или со градење на истите, човекот со ништо на овој свет не може да се искупи бидејќи не е повикан на должничко-доверителски однос, туку на личносен однос кој го градиме со Бога низ Христа Богочовекот во благодатта на Светиот дух, со ближните и со самите себе, со внатрешниот човек, со човекот како духовно битие. Кога ова ќе го сфатиме, тогаш ќе ги искористиме деновите од Прочка до Воскресение, да се покаеме и да пристапиме кон измирување на секој со секого за да влеземе во радоста на победата на животот. Нормално е ние што тоа го проповедаме први да го исполниме, да дадеме личен пример за тоа, за да ни држи проповедта, а не да биде само „солење“ на памет. Ако искрено пред себе го направиме ова, ќе почувствуваме олеснување на душата и совеста, нашиот живот ќе го збогатиме со смисла и цел, а ако пак го направиме тоа про форма имаме една друга придобивка од сето тоа, ќе ни стане многу појасен поимот карневал.
Карневалите како појави ги имаме и пред христијанството како маскаради зад кои се криела личноста, потврдено во античкиот театар. Но, самиот термин карневал конечно своето етимолошко значење го добива во христијанството, поврзано со празникот Прочка, бидејќи овој пак се нарекува и ден на отпуштање на месото од нашата исхрана, односно ден кој го означува почетокот на великите велигденски пости. И постите како денови на воздржување препорачуваат да се воздржиме од јадење мрсна храна, особено месо, латински царне /месо/ и вале /отпушта, остава/. Тоа затскривање на личноста продрело и во христијанскиот начин на живеење. Секогаш е полесно да се одржи форма отколку суштина, па така, на секој еден маскиран човек му е многу полесно да дојде до секого и да ја побара таа прошка и формално да ја добие, и да си замине убеден дека ја добил прошката па, со тоа формата е целосно исполнета.
Но, ако на личност сме згрешиле, треба од личност да добиеме прошка и да дадеме прошка на личност, а не на маската, односно на ликот што го изобразува маската. Да не се разбереме погрешно, не сум против карневалот како забава од традиција на еден град, бидејќи гледам дека народот од цела земја го прифаќа и тоа му дава привлечност на градот, но сум против тоа уживање да се затскриваме зад маски, т.е. затскривањето зад колективна одговорност. Противник сум на тоа зашто веќе почнува да ни се допаѓа што карневалите пополека, навлегуваат насекаде. А ние едноставно, секоја наша одговорност ја затскриваме зад маската на народот, велејќи народот зборува, или се слуша дека... Зад партија, кога велиме дека поради ставот на партијата, тоа и тоа го правиме или зад институција кога се браниме, не јас тоа, туку институцијата...
Мојот страв е особено голем, а се состои во тоа, ние како Црква, а која е жив Богочовечки организам полека да не ја земеме маската на институција и да го промашиме или не дај Боже, никогаш да не го оствариме тој личносен однос со народот во Христа спасителот, па тогаш оние бадникови гранчиња кои според мене немаат никаква симболика, да не станат предобраз за тоа како ќе завршиме, овенати, исушени и на крај, фрлени во оган.
Митрополит Европски Пимен
Извор: Дневник
