логоFacebookTwitterYouTubeeMail

3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Суверен и неотуѓив дел на македонскиот национален интерес

АКАДЕМИК КАТИЦА ЌУЛАВКОВА ЗА ДЕЛОТО НА КОНЕСКИ

Научното дело на Блаже Конески во областа на јазикот вклучува сознанија за потеклото и историјата на македонскиот јазик, за македонската жива народна реч, за дијалектологијата, фонологијата и граматиката на македонскиот јазик, како и сознанија за консолидацијата на македонската наука за јазикот во 19 век и почетокот на 20 век. Тоа негово дело го афирмира македонскиот јазик во меѓународните лингвистички кругови од највисоко рамниште и доведе до современата книжевна стандардизација или кодификација, која секогаш и секаде се прави во соодветни институционални државни рамки. Што е усвоено и непобитно сознание за развојот на македонскиот јазик наследено од Конески?
Прво, старословенскиот јазик е споделена матрица на сите словенски јазици, а старословенската норма била приопштена од сите словенски народи во 9 век, врз основа на богатиот жив народен говор на големата старословенска популација во Европа, со посебен акцент на народниот говор на Македонските Словени во околината на Солун. Во таа смисла, старословенскиот и староцрковнословенскиот е наддијалектен јазичен систем од којшто со текот на времето се изделувале особените и автономни словенски и јужнословенски национални јазици.
Дијалектните разлики меѓу словенските говори во 9 век биле незначителни, а со текот на времето, станува збор за векови, се зголемувале и ја сочинувале основата на новите стандардизирани природојазични системи.
Македонскиот современ јазик, во основа старословенски, ги поминал сите развојни фази: од тоа да биде посебно јужномакедонско наречје до тоа да биде поопшт склоп на сите македонски народни говори и дијалекти, на крајот да се стандардизира врз предлошката на југозападните и централните македонски говори и да продолжи да се развива. Тој развој се следи како на дијалектна основа, така и на стандардна литературна и книжевно-естетска основа. Минорни се разликите во причините и времето на првите обиди за стандардизација меѓу јужнословенските јазици, а поголеми се општествените околности. Српскиот јазик се стандардизира кон средината на 19 век, со подвигот на Виктор Караџиќ, бугарскиот јазик до самиот крај на 19 век не е официјално кодифициран, а македонскиот јазик се стандардизира граматички во 1903 година, во делото на Крсте Мисирков, за да доживее завршна институционална кодификација на стандардот во рамките на државните институции на Народна Република Македонија во 1945-та, но врз основа на научните лингвистички сознанија со коишто е тесно поврзано името на Конески.

Уште во средината на 19 век, Партениј Зографски научно и граматички прецизно и споредбено ги опишал разликите помеѓу тогашното бугарско наречје во Бугарија и Тракија и македонското наречје во Македонија, земајќи ја парадигмата на југозападните и централните народни говори. Тоа е историски период кога била силна свеста за единството на јужнословенските јазици и силно влијанието на црковнословенскиот јазичен образец. Партениј Зографски е иницијатор на процесот на стандардизација на македонскиот народен говор и ја поттикнува неговата еволуција во современ литературен јазик со свој автономен граматички и лексички систем. Широко наобразен, тој го опишува македонскиот јазик не само како жива македонска народна реч туку како препознатлива граматичка структура, рамноправна со тогашниот бугарски и српски јазик.
И самиот Конески го смета архимандрит Партениј за „прв наш човек со извесна научна концепција за јазикот“ (2020: 378). Токму во тоа време колективната јазична и историска свест позитивно се одразила врз просветните и културните народни движења, што е основа за формирање на свеста за македонската национална посебност.
Крсте Мисирков ја конципира македонската јазична преродба врз две начела: историскиот континуитет на македонскиот јазик и современите комуникациски, културни и општествени околности. Тој, во согласност со премисите на структуралната лингвистика од почетокот на 20 век, прави дистинкција меѓу живата народна реч и литературниот стандард заснован врз наддијалектни, граматички конвенции и функции. Пристапот на Мисирков кон кодификацијата на македонскиот јазик е прагматичен и функционален.

На почетокот на 20 век, Македонското научно-литературно друштво од Петроград ги споделува македонистичките ставови на Мисирков и ги промовира надвор од матичните и соседните интелектуални кругови и се спротивставува на обидите македонскиот јазик да не се стандардизира како посебен природојазичен систем.
Блаже Конески го заокружува процесот на стандардизацијата на македонскиот словенски јазик зачнат во 9 век, во рамките на старословенскиот, подоцна и црковнословенскиот јазик, од светите Кирил и Методија. Тој, следејќи ја еднакво и историјата на јазикот, но и неговата современа употреба и структура, ги поставува на врвно научно ниво нормите на македонскиот современ јазичен код.
Блаже Конески со своето дело ја пренесува пораката дека јазикот има стратегиски интерес за опстанокот на еден народ, за востановување една нација и една држава. Тој смета дека македонскиот јазик е македонски национален интерес, а не национален интерес на соседите. Затоа, должност на македонскиот народ, но и на македонските државни институции е да им се спротивстават на пропагандите што ги негираат постоењето и идентитетот на македонскиот јазик и му ја одземаат стекнатата функција на главен и единствен државен јазик.
Денес не е доволно само свечено да го чествуваме делото на Блаже Конески. Неопходно е да ги почитуваме неговите научни придобивки за континуитетот на македонскиот јазик, културна и национална историја. Тие треба да бидат суверен и неотуѓив составен дел на македонскиот национален интерес. А националниот интерес е државен интерес. Ако се отстапи од јазичното, културното и историското наследство на македонскиот народ, тогаш ќе се отстапи од сувереноста на македонската држава, ќе се поткопаат нејзините темели, а последиците можат да бидат трагични и неповратни. Затоа, да чествуваме, но и да го одбраниме нашето цивилизациско и национално право на историско јазично, културно, црковно уметничко и научно наследство. Кој го цени Конески, треба да ги цени придобивките од неговото огромно дело, кое заокружува една самосвесна вековна културна, јазична и национална нишка. Нема друг избор.

 

https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/%d1%81%d1%83%d0%b2%d0%b5%d1%80%d0%b5%d0%bd-%d0%b8-%d0%bd%d0%b5%d0%be%d1%82%d1%83%d1%93%d0%b8%d0%b2-%d0%b4%d0%b5%d0%bb-%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%be/?fbclid=IwAR0QRF69d3zxgl62Ke4a7rt0RY59dc_rM4oOg2qHOnWp6fPawUG9RCtmCDg

 

 

 

 



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јули 24, 2022
TViTer319

ТРКАЛЕЗНА МАСА ЗА ПОДАТОЦИТЕ ЗА Е-ТРГОВИЈАТА ВО НАШАТА ЗЕМЈА

Од АЕТМ велат дека со оваа тркалезна маса, Асоцијацијата за е-трговија на Македонија и Државниот завод за статистика иницираат соработка меѓу засегнатите институции и се вклучуваат во напорите за започнување на јавно-приватен дијалог помеѓу релевантните…
Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Дек 28, 2021 Литература 700
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 1198
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 6750
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Свети Климент Охридски (08.08.2022)

Митрополит Струмички Наум: Свети Климент Охридски (08.08.2022)

Но, што значи тоа дека некој ќе влезе и ќе излезе и дека пасиште ќе најде?Тргнувајќи секогаш од персоналното начело на македонско-светогорската исихастичка школа (наспроти антиохиската историска и александриската алегориска...

Митрополит Струмички Наум: Свети Пророк Илија (01.08.2022 15:58)

Митрополит Струмички Наум: Свети Пророк Илија (01.08.2022 15:58)

 Вистинскиот, пак, Божји пророк, што и да направи, тешко ќе ги отвори кон милост суетните срца на самонаречените духовни величини: „Зашто дојде Јован Крстител, кој ниту леб јаде, ниту вино...

БEСEДА  за пoтрeбата за пoвтoрувањe и пoвтoрувањe

БEСEДА за пoтрeбата за пoвтoрувањe и пoвтoрувањe

Oрачoт oра вo нивата. Зарeм нe ја пoвтoрува oрачoт сeкoја минута истата рабoта? Какo инаку би ја изoрал нивата, акo oд утрo дo мрак нe длаби бразда дo бразда?Патникoт чeкoри...

Исцеление на демонизираниот човек во Гадара

Исцеление на демонизираниот човек во Гадара

Евангелието е еден вид огледало, во кое се огледуваме себеси, и гледајќи се во него, се дотеруваме внатрешно. Како што секоја куќа има огледало, така треба секоја куќа да има...

Протоереј ставрофор Глигор Дамјановски: СВЕТИ БЕСРЕБРЕНИЦИ И ЧУДОТВОРЦИ КОЗМА И ДАМЈАН (обновено)

Протоереј ставрофор Глигор Дамјановски: СВЕТИ БЕСРЕБРЕНИЦИ И ЧУДОТВОРЦИ КОЗМА И ДАМЈАН (обновено)

 Бидејќи имале силна и непоколеблива вера, Божјата благодат делувала врз сите луѓе коишто им се обраќале за помош. Колку што лекувале со разните треви, толку повеќе Бог, поради нивниот свет...

Митрополит Струмички Наум: Светите Апостоли (11.07.2022 20:30)

Митрополит Струмички Наум: Светите Апостоли (11.07.2022 20:30)

   Петар Му се обраќа на Господ како прв меѓу еднаквите по чест, кој во тој момент ги изразува и сведочи верата и опитот на сите Апостоли, а не само својата...

Митрополит Струмички Наум: Свети Наум Охридски (02.07.2022 )

Митрополит Струмички Наум: Свети Наум Охридски (02.07.2022 )

Согласно опитот на сите Свети, единствен темел на вистинскиот духовен живот во Црквата е вистинската вера. Вистинска вера може да биде само една. Учеството во вистинската вера во Црквата истовремено...

БEСEДА  за угледувањe на мравкитe

БEСEДА за угледувањe на мравкитe

Вoлјата на Твoрeцoт, Кoј нè испратил вo oвoј свeт e да твoримe дoдeка смe вo свeтoт. Самиoт Гoспoд Исус запoвeда: Твoрeтe, стражарeтe! Oн ги фали oниe кoи ги умнoжуваат дадeнитe...

Архиепископ Антинојски Пантелејмон: За љубовта

Архиепископ Антинојски Пантелејмон: За љубовта

 Ако на пример, ние не ги надминеме границите на секојдневнието, ако не ги надминеме своите слабости, тогаш на кој начин нашата христијанска љубов се разликува од другите? Ако ги љубиме...

« »