логоFacebook  Twitter  YouTube  eMail

Кожувчанка


Бојана Стојановић Пантовић (Извадок од книгата Свршеници на огинот, 2008)

Неиспратена разгледница
Одамна ги совладав најстрашните начини за паметење на соништата, навлегувањето во нивните лажливи кадри низ приказна, која секогаш се појавува со јасен лик, зад модрите простори, во нечија прегратка. Фигурата која те љуби речиси потполно ја припoила  другата половина на твоето лице, спојувајќи се со телото со твоето торзо и рацете и нозете како чудовиштето Лаокон. А надвор, на лизгавите тротоари, се измолкнуваат фигури во темни палта, секоја изместена накосо, некако навалена, како да ќе ја загуби рамнотежата во секој миг. Не можеш да се оттргнеш од таа прегратка, дали е тоа оној безнадежен и неподвижен Бакнеж  на Мунк?
Повикот на Евридика ненадејно севна од зад жолтите стакла на прозорчињата од зелено-сивите куќички; Телото на Евридика со лицето на брокатно зглавје, на постелата во која секој час може да се отсонува стогодишен сон, да се изгуби свест, или да се умре, или да се убие, сеедно, со голи гради, фини колкови, со очи чија милост протекла на чаршавот, којашто се обидувам да ја дофатам со рацеве, безуспешно, додека цинобер ми цути низ прстиве, а окерот со широк потег ги маскира нашите чела, јаболкниците, носевите. И тогаш, само молњевито вртење кон жената-невеста во црна риза, која стои на ледина покрај подготвените дрва за потпала, тоа црно лале, белокоса давеница, за која не може да се напише ниту еден стих.

Мртва природа со син цвет
Вазата во која збраната пролет на постојани чекања на мостот, е урна, што ги чува златните крлушки на попладневното светло и лушпите на шепотот на Луцифер, капки со разни облици претворени во зеленило, темнината на шумите и синило од онаа страна на ноќта. Сад за цвеќе кое лебди во потоците на течното злато, завртувајќи се околу својата оска како земјина топка, де помилувана од месечевата светлина, де отфрлена длабоко во универзумот. Ако постои место кадешто сирените пеат додека разумот спие, тогаш тоа лежиште е симетрија на утринската месечина и полноќното сонце, што тоне длабоко во виолетовата пена на воздухот и водата. Принесувајќи на површина света амфора со син свет.

 

Девојка на мостот

А кога избива полноќ, се откраднувам незабележливо од собата. Излегувам на мостот и чекам. Обично, таму среќавам три девојки: една облечена во долг фустан со боја на грашок, на главата, шешир со боја на окер, како замислено ја набљудува реката; малку повисока, од глава до стопала облечена е во керамида-црвено, со шешир од влакна од зајак со иста боја, кој ги затскрива нејзините разуздани руси кадри од косата. Таа е навалена преку дрвената ограда од мостот, погледнувајќи зад себе како да ја следи некој. Положбата на нивните тела покажува дека тука застанале за миг, бидејќи вниманието можеби им го привлекол празен, ноќен шум на водата кој само го потсилува доживувањето на потполна оддалеченост од секојдневните часови.
Но третата, онаа која со грб стои свртена кон водата, облечена во бел фустан со темен појас, навалена на оградата на мостот, во раката држи жолт сончоглед-шешир како да ќе го испушти секој миг. Дојдена е на тоа место за и да остане, да остане и да чека, таа напуштена кукла, со стиснати усни и погледи во кои можат да се препознаат  дамнешни чукања на вратата и нечии чекори, некоја свежа тага уште повеќе засилена со белината на нејзиниот фустан, некогашно среќно присуство меѓу масата луѓе кои и се радуваат на секоја едрилица што заминува од морскиот хоризонт и потоа исчезнува зад првиот завој. Во нејзиното мирно лице, чие бледило почнува да ме потсетува на празна палета, ги одбројувам минатите и идни отчукувања на часовникот, го опипувам пулсот на минутите кои веат како зборови кои се трудам да ги запаметам додека неповратно паѓам во сон. И чувствувам бавно, но неуморно стареење на времето.


Хамбуршка пролет, вторпат

Во средината на февруари во вечерните часови, овде се чувствува мирис на Северното Море, кое би можело да биде и она Средоземното, коешто го заплискува непознатиот остров од којшто се протега видикот кон египетската пустина и зелената делта на Нил. Тоа би можел да биде и здивот на благоста од Егејот, или пак тиркизниот лахор од Јонското Море, оддалечено разденување од јадранскиот брег, звук на песочните дини кои веќе десет лета ги обликуваат латиците на една единствена пустинска роза. Градот кој е положен во прегратките на широките канали, езера и реката Бил, ги освежува своите бели гради за да може полесно да дише на дождот кој секојдневно паѓа. Но, тој и покрај сè останува бел, светликав како слонова коска, составен од големи мермерни парчиња што личат на некои китнести обелисци.
Неговите жители се префинети и љубезни, зборуваат англиски и желно пијат чај, одржувајќи ги од памтивек интензивните врски со Британската империја и особено - Лондон. Тие живеат во одаите над каналот, под тенди и чадори за сонце во јаки бои, симулирајќи ја де северна Венеција или Пиреј, де Амстердам или Ротердам со своите докови, пристаништа, пристанишни сцени во кои со задоволство би глумеле Волт Витман или Растко Петровиќ. Седат сами на терасата во своите скапи куќи и читаат книги, не завртувајќи се да видат кој е на еден метар пред нив. А низ излозите од кафулињата во елитниот дел од градот се гледа осамена маса на која никој не седи. На неа, слично како во атинскиот клуб Nostalgie, веќе паѓа сенката на доцното попладне, што во Хамбург и не претставува некој залез. Само толку, колку да се чини дека е прекриено со провиден и темен вел. Од никаде не дува празнина, само позлата од тишина на врвот на својата зрелост. Низ неа, пренесени во овој миг, во ова молчење, дишеме и ние двајца, вереници на одамна одземен оган.
   

  Алба

Одамна помина полноќ, веќе отчука три на големиот ѕиден часовник.
Заспани еден во друг, минувајќи низ телесниот прекривач како низ Целановата кристална решетка. Дали тоа надвор паѓаат снегулки или јата пеперутки? Во дното на собата клекнал еден Матисов клавир со желна челуст, како да очекува девојка-жртва. Се палат лампионите од аглите на мансардата. И ти лежиш покрај мене, сосема мирно, на далечина од една светлосна линија која брзо го менува својот облик во меч. Сликата на речиси замрените љубовници потоа се проектира на таванот. На нивните чела се обзнанува стих на раномугрена алба: Разделбата е збор за љубовта.


Бојана Стојановић Пантовић (Белград, 1960), редовен професор во Одделението за компаративна книжевност на Филозофскиот факултет во Нови Сад, книжевен критичар, есеист и поет. Дипломирала, магистрирала и докторирала (1992) на Филолошкиот факултет во Белград. Раководител е на научно-истражувачкиот проект „Теориско-историски преглед на компаратистичката терминологија кај Србите“.  Престојувала во Словенија и Германија каде го спроведува своето професионално усовршување. Била визитинг професор на Филолошкиот факултет во Белград (1995-2000), во Љубљана, Халеу, Берлин, Хамбург и Вроцлав. Преведува од словенечки и англиски јазик. Се занимава со компаративна јужна славистика и експресионистичкото движење во европски контекст, со словенечка книжевност, како и со историски толкувања на поетика и интерпретација на поезија.
Ги објавила следниве книги: Поетика на Миран Јарц (1987, на словенечки), Линија на допирот (1995), Наследството на суматраизмот (поетички фигури во српската поезија од деведесеттите, 1998), Српскиот експресионизам (1999), Српски прозаиди (антологија на поезија во проза, 2001), Критички писма (2002), Морфологија на експресионистичката проза (2003), Крстопати на метафората (критики и есеи за српски поети од 20 век, 2004), поетската збирка Бескрајна (2005), Небокршење-панорама на српската поезија од крајот на 20 век (2006), Побуна против центарот (нови прилози во модерната српска книжевност, 2006). Приредила десетина книги, а со Милан Ѓорѓевиќ превела и направила избор од поезијата на словенечкиот автор Алеш Дебељак Скици за враќање (2002), со поговор.
Во српската и во поранешната југословенска периодика објавува поезија од 1975 до 1986 година, како и во книгата Наследството на суматраизмот, но својата прва збирка ја објавува дури во 2005 г. Во подготовка е нејзината втора збирка Поимник на минливоста, од која некои песни се веќе објавени во српската книжевна периодика во текот на 2005/6 г. Нејзината поезија е преведена на англиски, словенечки и грчки јазик.
Пишува и објавува книжевна критика за современата српска поезија во дневникот Политика.
Ги добила следниве признанија: Милан Богдановиќ (2000) за најдобра новинарска критика, Исидоријана (2000) за есеистика и теорија, како и признанието Гордана Тодоровиќ (2005) за целокупно книжевно дело. Живее во Белград.

Превод: Софија Грандаковска

 



Makpetrol

dobrotoljubie

Поуки од Светите Отци

Видео содржини

dobrotoljubie

Наука и Култура

Октомври 12, 2025
Default Image

Наградата „Ладислав Баришиќ“ за 2025 година ја доби д-р Иванка Апостолова Баскар

Здружението на ликовни критичари AICA Македонија со задоволство ја објавува одлуката на Комисијата за доделување на годишната награда „Ладислав Баришиќ“, која оваа година ѝ се доделува на д-р Иванка Апостолова Баскар за истражувачкиот проект„Вознемирен…
Септември 23, 2025
TviTER929

Anita Gibson- ,,Во вашата рака држите дел од Израел“

Но денес, со откритијата за Унит 8200 и неговите луѓе распослани во Google, Microsoft, Facebook, TikTok, па дури и во VPN сервисите, станува јасно: тоа не беше фалење. Тоа беше признание.Телефоните, апликациите и „безбедносните алатки“ што секојдневно ги…

Денес, кога болката е наша

Јул 20, 2025 Ставови 1131
TviTER777
Во Гетеборг, 1998 година, огнот го изгасна животот на 63 млади.Но подолго траеше…

ЈУБИЛЕЈ НА МУЗИКАТА - X ИНТЕРНАЦИОНАЛЕН ФЕСТИВАЛ ПОЛИХИМНИА 2025

Апр 17, 2025 Музика 1804
Festival.Simeon
Од 11.04 - 15.04. 2025 год. во Скопје по десетти пат се одржа Интернационалниот фестивал…

Интервју со Живко Грозданоски: ДПМ може да дејствува гласно, сложно и независно

Сеп 25, 2024 Интервју 2111
Zivko.Grozdanoski3
Ми се чини дека надворешните предизвици, како на пример отсуството на соработка со некои…

„РАДОСТА НЕ ДОАЃА САМА, ТАА МОЖЕ ДА ЈА ЗАСЕНИ ТАГАТА“ Академик Ќулавкова добитничка на наградата „Браќа Миладиновци“ на СВП

Авг 29, 2024 Литература 2177
TviTER231
Пред 35 години, август 1989-та, ми беше доделена првата награда за најдобра поетска книга…

Беседи

БEСEДА  за Бoжјата благoдат oбјавeна низ вeкoвитe

БEСEДА за Бoжјата благoдат oбјавeна низ вeкoвитe

 Сo прoрoчки дар прoрoкувал апoстoл Павлe за бoгатствoтo на благoдатта штo низ вeкoвитe сe излeва на чoвeчкиoт рoд. Тoа штo гo прoрeкoл апoстoлoт, ниe кoи живeeмe 20 вeкoви oддалeчeни oд...

Дедо Наум - ПАТОТ НА МНОГУ ХРИСТИЈАНИ, ТУКА НЕГДЕ И ЗАВРШУВА...

Дедо Наум - ПАТОТ НА МНОГУ ХРИСТИЈАНИ, ТУКА НЕГДЕ И ЗАВРШУВА...

Ако не влеземе сериозно на првиот степен од духовниот развој, засекогаш ќе останеме во една падни-стани состојба од предворјето на духовниот живот;во еуфоријата на Лазаревото враќање од мртвите и Христовиот дочек...

Св. Јован Златоуст -  За Лазар, Слово 6

Св. Јован Златоуст - За Лазар, Слово 6

Уште колку пари? Уште колку богатство? Уште колку великолепни зданија? Уште колку бездушна приврзаност спрема задоволствата? Еве се случи земјотрес; каква полза ни донесе богатството? Нечиј труд пропадна, изсчезна имотот...

„Лазаре, излези надвор“

„Лазаре, излези надвор“

Тие Негови зборови, пред сè, значат дека нема смрт за оние кои веруваат во Христа, зашто Христос подоцна на Марта ѝ вели: „Јас сум воскресението и животот; кој верува во...

АРХИВА: Славе Костадиновски - ПЕТТА НЕДЕЛА ОД ВЕЛИКИОТ ПОСТ (НЕДЕЛА НА СВЕТА МАРИЈА ЕГИПЕТСКА) 29.03.2015

АРХИВА: Славе Костадиновски - ПЕТТА НЕДЕЛА ОД ВЕЛИКИОТ ПОСТ (НЕДЕЛА НА СВЕТА МАРИЈА ЕГИПЕТСКА) 29.03.2015

Бог, како добар и милостив небесен Отец, секогаш е во состојба да ја слушне молитвата на своите добри чеда. Но, секогаш Бог не ги исполнува нашите молитвени барања. Причината треба...

о.Жарко Ѓорѓиевски: Недела Крстопоклона- Преподобен Агатон Египетски

о.Жарко Ѓорѓиевски: Недела Крстопоклона- Преподобен Агатон Египетски

Христовиот крст е најтежок, зашто Он не страда за сопствените, туку за нашите гревови. Нас и сопствениот крст ни е тежок, а колку само е тежок крстот за целото човештво....

Митрополит Струмички Наум: Само сфаќање или и прифаќање?

Митрополит Струмички Наум: Само сфаќање или и прифаќање?

Но, големо прашање е како не ни здосади ние самите да сме стално исти, формални, непроменети, непреобразени и неосветени; и како еднаш не ја освестиме потребата од сопствена промена и...

Добродетелите во Лествицата на свети Јован Лествичник и Египетскиот Патерикон – Игумен Гаврил

Добродетелите во Лествицата на свети Јован Лествичник и Египетскиот Патерикон – Игумен Гаврил

 Тоа е основното начело и смисла зошто Бог го створил човекот. Во рајот човекот живееше во согласност со неговата природа, во појавата на гревот се разруши таа природна состојба, и...

« »

Најново од култура

Православен календар

 

02/05/2026 - сабота

Преподобен Јован Ветхопешчерник; Светите маченици Христофор, Теона и Антонин; Свети Трифун патријарх Цариградски; Преподобниот маченик Агатангел; Преподобен Симеон Босиот; Блажена Матрона Московска ;

Правила и одредби на Православната Црква за постот
Православен календар за овој месец - МПЦ

Кожувчанка

Молитви кон Пресвета Богородица за секој ден во седмицата

 Радувај се, Ти Која од ангелот ја прими радоста на добрата вест дека Бог Слово ќе прими тело од Тебе! Радувај се оти го носеше Создателот во Твојата утроба! Радувај се Ти Која го роди Бога во тело, Спасителот на светот! Повеќе...

Тропар

Тропар на св. Пречистански преподобномаченици Евнувиј, Пајсиј и Аверкиј  9 април/27 март 2026

Тропар на св. Пречистански преподобномаченици Евнувиј, Пајсиј и Аверкиј 9 април/27 март 2026

Подигнувајќи го крстот Господов на плеќите, животот подвижнички со меч го запечативте.Евнувие славен атлете, Пајсие на мачениците подражателу, и Аверкие христодушен подвижнику, нечестието...

Тропар на соборот на светиот Архангел Гаврил  8 април/26 март 2026

Тропар на соборот на светиот Архангел Гаврил 8 април/26 март 2026

Тебе, кој благовестуваше спасение на целиот род човечки Архангелу од родот Серафимски,Гавриле Божји гласниче, те молиме и со љубов и радост празникот...

Тропар на Благовештение на Пресвета Богородица 7 април/24 март 2026

Тропар на Благовештение на Пресвета Богородица 7 април/24 март 2026

Денес е почеток на нашето спасениеи откривање на вечната тајна:Синот Божји станува Син на Дева,и Гаврил блага вест објавува.Затоа и...

Духовната убавина на Богородица се пројавува и во моментот на Распнувањето на Нејзиниот Син

Тебе, Богородице поборнице – војвотко, ние слугите Твои, откако се избавивме од зло, Ти пееме победни и благодарствени песни. Ти имаш сила непобедна, од секакви опасности ослободи не за да Ти пееме : Радуј се, Невесто Неневесна! Повеќе...

Болестите според светоотечкото учење

Значи, не се надевај на лекарска вештина без благодат и не ја отфрлај своеволно, туку моли Го Бога да ја спознаеш причината за казната, а потоа моли за избавување од немоќта, трпејќи сечење, горење, горчливи лекови и сите лекарски казни Повеќе...

Свети Лука Симтерополски: Архиепископ и хирург

Едноставно е да се претпостави дека професорот – епископ, соединувајќи го во своите раце крстот и скалпелот, ги порази современиците токму со тоа необично соединување на двете разновидни сфери на активност.  Повеќе...

Духовни поуки: „Помоли се за мене“

Со Бога зборувај многу, а со луѓето малку; ако во Божјиот закон се подучуваш - ќе успееш и во едното и во другото. Повеќе...

Живот без стрес

Ако разбереме што се крие зад стресот, ако ја видиме лагата, која што се крие зад него, на крајот ќе увидиме дека не постои причина за да бидеме во стрес.. Повеќе...

Митрополит Струмички Наум - Да пораснеме барем до Стариот Завет

И не само што немаат туку се и очигледна пречка за влез во Царството Небесно, и пречка да се сфати и пренесе неговата идеја и порака. Повеќе...

Епископ Тихон Шевкунов: „НЕСВЕТИ, А СВЕТИ“

Несвети, а свети. Луѓе, кои навидум живееле во нашето секојдневие, се соочувале со проблемите со кои ние се судираме, боледувале од болести од кои ние боледуваме, често осудувани од околината, а сепак, не биле секојдневни. Луѓе, кои не се на иконите, но го предавале животот од иконите во сите нивни дела, зборови, мисли. Луѓе, за кои тишината прозборила дека се свети.  Повеќе...

ГОЛЕМАТА ТАЈНА НА ДИВЕЕВО - Кој ќе доживее, ќе види

Како дополнување на оваа тајна, еве што слушнав од устата на 84-годишната игуманија на манастирот Дивеево, Марија. Бев кај неа во почетокот на 1903 година веднаш по канонизирањето на преподобниот Серафим и заминувањето на царското семејство од Дивеево. Повеќе...

Арх. Калиник Мавролеон: Монологот БОЖЈИ

 

Те гледав кога се разбуди угрово. Чекав да ми кажеш два-три збора, да се заблагодариш за се што ти се случува, да побараш мое мислење за се што треба да правиш денес. Повеќе...

За Моето име

Поуки на грузискиот Старец Гаврил Ургебадзе за последните времиња

 

„Ѓаволот има 666 мрежи. Во времето на антихристот луѓето ќе очекуваат спасение од космосот. Тоа ќе биде и најголемата замка на ѓаволот: човештвот ќе бара помош од вонземјаните, не знаејќи дека тоа се, всушност. – демони.“ Повеќе...

Взбранной Воеводе победительная